Στα tips για το πώς να βγάλεις λεφτά από τα social media υπάρχει μια σειρά από -λιγότερο ή περισσότερο- χρήσιμες συμβουλές, αλλά σύντομα αναμένεται να συμπεριληφθεί και μία ακόμα: να πιστοποιηθείς στο influencer marketing.
Το Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας (ΣΕΕ), η ανεξάρτητη μη κερδοσκοπική εταιρεία που αξιολογεί το κατά πόσον οι διαφημιστικές επικοινωνίες στην Ελλάδα τηρούν τους κανόνες δεοντολογίας, δημιούργησε ένα σεμινάριο-πιστοποίηση, το Influencer Marketing Standards Training ή IMST, με αντίστοιχά του να εφαρμόζονται σε άλλες χώρες της ΕΕ (Γαλλία, Ολλανδία κ.α.)
Σκοπός είναι να εκπαιδεύσει content creators, ανεξαρτήτως πλατφόρμας, πώς να κάνουν νόμιμο και υπεύθυνο διαφημιστικό περιεχόμενο και να ελέγξει κατά πόσο συμμορφώνονται (η πιστοποίηση είναι 3ετής και περιλαμβάνει ελέγχους του content από το ΣΕΕ). Με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί παράλληλα και μια δεξαμενή content creators οι οποίοι επιβεβαιωμένα κάνουν “καθαρή” διαφήμιση.
Όλο αυτό έχει σημασία, γιατί εκτός από το να μειώσει τις απόπειρες παραπλάνησης των καταναλωτών, είναι μια πρώτη απόπειρα ρύθμισης στη διαφήμιση με influencer, έναν αναπτυσσόμενο κλάδο με τζίρο εκατομμυρίων αλλά και μια πρώτη θεσμική αναγνώριση του content creator ως επάγγελμα.
“Από το τέλος Οκτωβρίου μέχρι σήμερα έχουν λάβει την πιστοποίηση 385 content creators, ενώ έχουν εγγραφεί άλλοι 30”, μας λέει η Ελένη Δοντά, Γενική Διευθύντρια του ΣΕΕ. Προσθέτει πως, μέχρι στιγμής, “35 εταιρείες, brands, agencies και agents συμμετέχουν ως partners του IMST”.
“Έχουμε ξεκινήσει να συνεργαζόμαστε αποκλειστικά με influencers και creators που έχουν αυτή την πιστοποίηση”, λέει η Μυρτώ Γκόνου, Group Account Director Brands Communication της αία relate*, μιας από τις εταιρείες που συνεργάζονται με το IMST. “Είναι μια εξέλιξη και για τους ίδιους, αφενός για να εκπαιδευθούν βάσει των standards της ευρωπαϊκής αγοράς και αφετέρου γιατί η ίδια η πιστοποίηση μπορεί να τους ανοίξει μεγαλύτερη γκάμα σε εταιρείες με τις οποίες συνεργάζονται”.
Η Αθηνά Τσαγκαράκη, γνωστή σε δεκάδες χιλιάδες users στο TikTok και Instagram ως @athinoid, έχει λάβει αυτή την πιστοποίηση αλλά ακόμα “δεν μου την έχει αναφέρει κανείς”. Όσον αφορά το περιεχόμενό της εκπαίδευσης λέει ότι διάβασε “πράγματα που δεν είναι ‘σωστά’ αλλά τα βλέπουμε να συμβαίνουν αρκετά στο διαδίκτυο”, όπως για παράδειγμα ότι “αν κάποιος διαφημίζει προϊόν της δικής του εταιρείας δεν το κάνει εμφανές ότι πρόκειται για διαφήμιση, ενώ πρέπει”.
“Απώτερος σκοπός είναι να ξεχωρίζει το οργανικό από το διαφημιστικό περιεχόμενο των creators, να μην υπάρχει δηλαδή ‘γκρίζα διαφήμιση’” λέει ο Νίκος Ξυδάς, ιδρυτής της διαφημιστικής Ηumble που επίσης συνεργάζεται με το IMST. “Είναι μια αυτορρύθμιση από την ίδια την αγορά της επικοινωνίας για να μην έρθει σε δεύτερο χρόνο το κράτος να το ρυθμίσει με τρόπο που μπορεί να είναι και να είναι και κακός”.
“Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να πει: ‘απαγορεύονται οι διαφημίσεις από creators”, συμπληρώνει. “Είναι ένα ακραίο παράδειγμα, αλλά αν σκεφτείς ότι στην Κίνα απαγόρευσαν σε μη πιστοποιημένους οικονομικά influencers να διαφημίζουν επενδυτικές υπηρεσίες, δεν είναι τόσο μακριά από την πραγματικότητα.”
Η Φωτεινή Αριστακεσιάν, με δεκαετία εμπειρίας ως content creator στο YouTube και εκατοντάδες χιλιάδες ακόλουθους, αναφέρει ότι οι διαφημίσεις είναι ήδη αρκετά ξεκάθαρες γιατί στις περισσότερες εμπορικές συνεργασίες, ειδικά με μεγάλες διαφημιστικές, οι creators “διαβάζουν συγκεκριμένο κείμενο και ακολουθούν πολύ ξεκάθαρα guidelines τα οποία περνάνε από έγκριση στη συνέχεια.”
Αντίστοιχη εικόνα μεταφέρει και η Μ. Γκόνου, η οποία επισημαίνει πως “από την περίοδο της πανδημίας, που αυξήθηκε σημαντικά η παραγωγή περιεχομένου κυρίως μέσα από το ΤikTok, η αγορά άρχισε να μπαίνει σε μία φάση ωρίμανσης”.
Παρόλα αυτά, όπως εξηγεί η Ε. Δοντά, δεν είμαστε στο επίπεδο που απαιτείται για να μιλάμε για πλήρη συμμόρφωση με τη δεοντολογία. “Σε σειρά ερευνών, στο εξωτερικό και την Ελλάδα, είχε καταγραφεί ότι πολλές φορές η διαφημιστική προβολή ενός προϊόντος δεν διακρίνεται ξεκάθαρα από το υπόλοιπο περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται ως αυθόρμητη, προσωπική επιλογή, που στην πραγματικότητα δεν είναι”.
“Πρόκειται επομένως για ‘κρυφή’ διαφήμιση, που – εκτός από προφανώς παραπλανητική – δεν επιτρέπεται νομοθετικά”, συνεχίζει. “Για παράδειγμα, όταν κάποιος influencer ποστάρει τι ωραία περνάει στο ξενοδοχείο Χ ή τι καλά τρώει στο εστιατόριο Ψ και η παροχή διαμονής ή γεύματος είναι δωρεάν, ο καταναλωτής δεν γνωρίζει απαραίτητα ότι αυτό είναι διαφήμιση. Πιστεύει, λανθασμένα, ότι είναι προσωπική του επιλογή – κι αυτό δεν επιτρέπεται”.
“Αν το δούμε λίγο φιλοσοφικά, πιο κερδισμένος είναι ο καταναλωτής ο οποίος έχει περισσότερη διαφάνεια”, λέει ο Ν. Ξυδάς. Αναφέρει όμως ότι “κάποιοι influencers ενοχλούνται σε έναν βαθμό γιατί προσγειώνονται στον πραγματικό κόσμο, στον κόσμο που έχει περιορισμούς και υποχρεώσεις”.
Από την άλλη όμως η Φ. Αριστακεσιάν, αναφέρει ότι με τέτοιου είδους ρυθμίσεις, περιορίζουν έναν από τους λίγους χώρους που μπορούσες να εισαχθείς και να κινηθείς ελεύθερα μέχρι τώρα. “Τα social media ήταν μια πλατφόρμα όπου μπορούσες να κάνεις το δικό σου πράγμα, χωρίς να εξαρτάσαι από κανονισμούς, άδειες ή άλλες δεσμεύσεις”, σημειώνει. “Δεν είχες ‘αφεντικό’ και μπορούσες να δοκιμάσεις ό,τι ήθελες σε επίπεδο περιεχομένου. Αν αυτό είχε απήχηση και άρεσε στον κόσμο, τότε προχωρούσε και πετύχαινε”.
“Για να είμαι ειλικρινής θεωρώ πως ο σκοπός πίσω από όλο αυτό είναι περισσότερο το να περιορίζεται η φοροδιαφυγή και λιγότερο η προστασία μας ή των καταναλωτών”, σημειώνει η Α. Τσαγκαράκη. “Από την άλλη όμως χαίρομαι που αρχίζει να χτίζεται ένα πλαίσιο γύρω από αυτή τη δουλειά γιατί αντιμετωπίζεται σα χόμπι. Πιστέψτε με, πληρώνουμε την ίδια εφορία με τα υπόλοιπα ελεύθερα επαγγέλματα.”
