Κράτος Μαφία: Το βιβλίο που άνοιξε μία μεγάλη υπόθεση διαφθοράς στην Κύπρο

Τι έγινε;

Η Ανεξάρτητη Αρχή Κατά της Διαφθοράς της Κύπρου δημοσίευσε στις 16.06 μια 67σέλιδη σύνοψη του πορίσματός της για το βιβλίο με τίτλο “Κράτος Μαφία”, η οποία έχει προκαλέσει μεγάλη αίσθηση.

Καταλογίζει ευθύνες και πιθανή διάπραξη ποινικών αδικημάτων σε μια σειρά από πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και ο τέως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης.

Μετά από περίπου 2,5 χρόνια ερευνών, η Αρχή δημοσιοποίησε τα ευρήματά της με βάση τις καταγγελίες που διατυπώνονται στο βιβλίο του δημοσιογράφου Μακάριου Δρουσιώτη.

Η έρευνα αυτή, είναι η μεγαλύτερη που έχει διεξαχθεί ποτέ από την Αρχή και εξέτασε ανώτατους κρατικούς αξιωματούχους, δικαστές, δικηγόρους και αστυνομικούς.

Ποιοι ερεύνησαν: 
Η Αρχή διόρισε 4 Λειτουργούς Επιθεώρησης:

Επικεφαλής: Gabrielle McIntyre, από την Αυστραλία, μια διεθνούς κύρους νομικός χωρίς προηγούμενη σχέση με την Κύπρο, ώστε να διασφαλιστεί η απόλυτη αμεροληψία και τρεις έμπειροι Κύπριοι δικηγόροι (Χ. Χρυσάνθου, Ο. Νικήτας, Α. Ευθυμίου).

Υπόθεση Δικαστή Σολομωνίδη

• Το ιστορικό:Ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ βρισκόταν σε δικαστική διαμάχη διαζυγίου με την εν διαστάσει σύζυγό του, Ελένα Ριμπολόβλεβα, διεκδικώντας δισεκατομμύρια.
• Τι βρήκε η έρευνα:Εντοπίστηκε εύλογη υπόνοια ότι ο τότε Πρόεδρος του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, Χάρης Σολομωνίδης, εξέδωσε ευνοϊκά διατάγματα υπέρ των συμφερόντων του Ρώσου ολιγάρχη. Ως «αντάλλαγμα», η σύζυγος του Δικαστή (η οποία ήταν άνεργη) προσλήφθηκε με υψηλές απολαβές στη δικηγορική εταιρεία Ανδρέας Νεοκλέους & Σία, η οποία εκπροσωπούσε τον Ρώσο ολιγάρχη. Η πρόσληψη έγινε μόλις λίγες ημέρες μετά την έκδοση των ευνοϊκών διαταγμάτων.
• Η συγκάλυψη:Όταν η πλευρά της συζύγου του Ρώσου ζήτησε την εξαίρεση του δικαστή λόγω αυτής της πρόσληψης, ο Δικαστής, η δικηγορική εταιρεία και ο δικηγόρος Παναγιώτης Νεοκλέους απέκρυψαν σκόπιμα τον πραγματικό εργοδότη της συζύγου.
• Πιθανά αδικήματα:Δεκασμός δημόσιου λειτουργού, διαφθορά, αθέμιτο όφελος και συνωμοσία για ανατροπή της πορείας της δικαιοσύνης.

Η Σύλληψη της Ριμπολόβλεβα & πτήση Αναστασιάση με ιδιωτικό τζετ

• Το ιστορικό:Η Ελένα Ριμπολόβλεβα συνελήφθη μόλις έφτασε στην Κύπρο το 2014, μετά από καταγγελία του Παναγιώτη Νεοκλέους για την κλοπή ενός πανάκριβου κοσμήματος.
• Τι βρήκε η έρευνα:Η καταγγελία έγινε εσκεμμένα για να της ασκηθεί πίεση να συμβιβαστεί στο διαζύγιο. Στο σχέδιο αυτό ενεπλάκησαν ο τότε Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας Ρίκκος Ερωτοκρίτου (που κράτησε τον φάκελο της υπόθεσης κρυφό από τον Γενικό Εισαγγελέα) και ο αστυνομικός Ιωάννης Σωτηριάδης (που διέρρεε πληροφορίες στους δικηγόρους του Ριμπολόβλεφ σε πραγματικό χρόνο και καθυστέρησε παράνομα την επιστροφή του διαβατηρίου της Ριμπολόβλεβα).
• Η εμπλοκή του Νίκου Αναστασιάδη:Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπήρξε συμφωνία μεταξύ του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη και του Ρώσου ολιγάρχη, ώστε ο Ρώσος να πληρώσει το κόστος ιδιωτικής πτήσης (τζετ) του κ. Αναστασιάδη από τις Βρυξέλλες. Η συμφωνία έγινε μέσω του μεσολαβητή Ανδρέα Χατζηκυριάκου. Ο κ. Αναστασιάδης ισχυρίστηκε ότι την πτήση πλήρωσε άλλος επιχειρηματίας φίλος του, αλλά δεν παρουσίασε καμία απόδειξη για τον ισχυρισμό.
• Πιθανά αδικήματα:Εμπορία επηρεασμού για τους Αναστασιάδη, Ριμπολόβλεφ και Χατζηκυριάκο, και Κατάχρηση Εξουσίας για τους Ερωτοκρίτου και Σωτηριάδη.

Παραχώρηση Κρατικής Γης στην Αρχιεπισκοπή

• Το ιστορικό:Το βιβλίο συνέδεε την αγορά ενός ακινήτου σε χαμηλή τιμή από τη σύζυγο του Προέδρου, Άντρη Αναστασιάδη, με μια απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να δώσει κρατική γη στην Αγία Νάπα ως αποζημίωση προς την Αρχιεπισκοπή.
• Τι βρήκε η έρευνα:Διαπιστώθηκε ότι η κρατική γη που δόθηκε στην Αρχιεπισκοπή άξιζε στην πραγματικότητα 10,6 εκατομμύρια ευρώ, ενώ στο Υπουργικό παρουσιάστηκε ότι άξιζε μόνο 5,7 εκατομμύρια. Το κράτος δηλαδή έχασε περίπου 5 εκατομμύρια ευρώ από ελλιπή έλεγχο. Δεν βρέθηκε απόδειξη ότι ο τότε Υπουργός Γεωργίας, Νίκος Κουγιάλης, είχε προσωπικό όφελος.
• Πιθανά αδικήματα:Κατάχρηση εξουσίας σε βαθμό πλημμελήματος για τον κ. Κουγιάλη, επειδή ενέκρινε τη διαδικασία ως «εξαιρετική περίπτωση» χωρίς επαρκή δικαιολόγηση.

Η Υπόθεση της Εταιρείας FOCUS

• Το ιστορικό:Η Focus Maritime κατηγορείτο ότι χρηματοδοτούσε κρυφά κόμματα (όπως ο ΔΗΣΥ) και πολιτικούς για λογαριασμό του αποβιώσαντος Ανδρέα Βγενόπουλου.
• Τι βρήκε η έρευνα:Οι ερευνητές δεν βρήκαν στοιχεία ότι τα χρήματα κατέληξαν σε προσωπικούς λογαριασμούς του Νίκου Αναστασιάδη. Επιβεβαίωσαν όμως ότι η Focus χρησιμοποιείτο όντως από τον Βγενόπουλο για να επηρεάζει την κυπριακή πολιτική ζωή.
• Οι παρεμβάσεις:Εντοπίστηκε ότι ο κ. Αναστασιάδης έκανε παρεμβάσεις και άσκησε εκτελεστική πίεση στον τότε Γενικό Εισαγγελέα, Κώστα Κληρίδη, ζητώντας του να σταματήσει τις ανακρίσεις για τη Focus. Επίσης, ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου παρενέβη παράνομα στην αστυνομική έρευνα, ζητώντας τα πρωτότυπα τεκμήρια της χρηματοδότησης κομμάτων και απειλώντας τους ανακριτές.
• Πιθανά αδικήματα:Κατάχρηση εξουσίας σε βαθμό κακουργήματος για τον Νίκο Αναστασιάδη (λόγω πολιτικού/προσωπικού οφέλους να σταματήσει η έρευνα) και σε βαθμό πλημμελήματος για τον Ρίκκο Ερωτοκρίτου.

Μίζες από Τράπεζες & Χρυσά Διαβατήρια

Μίζες:

Διαπιστώθηκε ότι το δικηγορικό γραφείο Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι λάμβανε τεράστιες προμήθειες από τράπεζες ως «introducer» (μεσολαβητής για άνοιγμα λογαριασμών ξένων πελατών). Στα τέλη του 2011, η Λαϊκή Τράπεζα (υπό τον Ευθύμιο Μπουλούτα) έδωσε €250.000 για την προεκλογική εκστρατεία του κ. Αναστασιάδη, οι οποίες κρύφτηκαν μέσω δύο εικονικών τιμολογίων (ως introducer fees)  και διοχετεύθηκαν σε υπεράκτια εταιρεία-κέλυφος στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους.

Διαβατήρια:

Ο κ. Αναστασιάδης, ως αρχηγός κόμματος τότε, έκανε προσωπικές παρεμβάσεις στον Υπουργό Εσωτερικών για να πάρουν γρήγορα διαβατήρια Ρώσοι ολιγάρχες (όπως οι Αμπράμοφ και Λεμπέντεφ) που ήταν πελάτες του γραφείου του. Για να εγκριθεί η σύζυγος του Αμπράμοφ, το Υπουργικό Συμβούλιο άλλαξε τους κανονισμούς μέσα σε 18 μέρες. Για τον Λεμπέντεφ, οι συνεταίροι του γραφείου (Σ. Λεμής, Φ. Φιλίππου) και η κόρη του κ. Αναστασιάδη, Έλσα, υπέγραψαν επίσημα έγγραφα δηλώνοντας ψευδώς ότι δεν ήταν δικηγόροι του, ενώ διαχειρίζονταν περιουσιακά στοιχεία του.

Πιθανά αδικήματα:Παθητική εμπορία επηρεασμού και κατάχρηση εξουσίας για τον κ. Αναστασιάδη. Ενεργητική εμπορία επηρεασμού και ξέπλυμα χρήματος για τον Ε. Μπουλούτα. Ξέπλυμα χρήματος, ψευδορκία και φοροδιαφυγή για το δικηγορικό γραφείο και τους συνεταίρους του.

Ευθύνη της ΜΟ.Κ.Α.Σ.

• Το ιστορικό:Διεθνή δημοσιογραφικά δίκτυα (όπως το OCCRP) είχαν προχωρήσει σε σοβαρές αποκαλύψεις για ύποπτες διαδρομές εκατομμυρίων και ξέπλυμα χρήματος στην Κύπρο, οι οποίες συνδέονταν με το περιβάλλον του τέως Προέδρου. Η ΜΟΚΑΣ είχε θεσμικό καθήκον να διερευνήσει σε βάθος αυτές τις υποθέσεις.
• Τι βρήκε η έρευνα:Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η έρευνα της ΜΟΚΑΣ για τις συγκεκριμένες καταγγελίες ήταν εσκεμμένα ή λόγω βαριάς αμέλειας ελλιπής, επιφανειακή και ανεπαρκής. Η υπηρεσία απέτυχε να αξιοποιήσει τα στοιχεία και να διενεργήσει τους απαραίτητους ελέγχους, με αποτέλεσμα να μείνουν στο σκοτάδι οι παράνομες διαδρομές χρήματος.
• Πιθανά αδικήματα:Κατάχρηση εξουσίας και Παραμέληση καθήκοντος για την τέως Προϊσταμένη της ΜΟΚΑΣ, Εύα Ρωσσίδου-Παπακυριακού.

Το Ακίνητο στη Δρομολαξιά

• Το ιστορικό:Αφορούσε τις προσπάθειες μιας ιδιωτικής εταιρείας για οικονομική εκμετάλλευση συγκεκριμένου ακινήτου στη Δρομολαξιά, το οποίο ήταν εγγεγραμμένο στο Κτηματολόγιο ως τουρκοκυπριακό Βακούφιο.
• Τι βρήκε η έρευνα:Διαπιστώθηκε ότι για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της ιδιωτικής εταιρείας επιστρατεύτηκαν πολιτικά πρόσωπα. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν αθέμιτες παρεμβάσεις και πιέσεις προς διάφορους κρατικούς φορείς από πλευράς του τότε Βουλευτή Γιώργου Βαρνάβα, ο οποίος προωθούσε τα συμφέροντα της εταιρείας.

Τι γίνεται τώρα;

Η Αρχή έστειλε τη συνολική έκθεση 3.000 σελίδων (μαζί με τα συνημμένα) στον Γενικό Εισαγγελέα (για να αποφασίσει αν θα γίνουν ποινικές διώξεις) και στον Έφορο Φορολογίας.  

Ωστόσο, ο Γενικός Εισαγγελέας και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας ανακοίνωσαν την αποχή τους από κάθε λήψη απόφασης επί του πορίσματος, για λόγους αμεροληψίας, καθώς ο πρώτος έχει προσωπική σχέση με τον Ν. Αναστασιάδη. 

Την υπόθεση αναλαμβάνουν πλέον ανώτατοι λειτουργοί της Νομικής Υπηρεσίας (Εισαγγελικό Συμβούλιο). 

Tο τεκμήριο της αθωότητας

Το κριτήριο που χρησιμοποιήθηκε ήταν το “ισοζύγιο των πιθανοτήτων”, δηλαδή, οι ερευνητές εξέτασαν αν, με βάση τα στοιχεία, είναι πιο πιθανό να έγιναν έτσι τα πράγματα παρά το αντίθετο. 

Για όλους τους εμπλεκομένους ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας, το αν κάποιος είναι τελικά ένοχος ή όχι, θα το αποφασίσει το Δικαστήριο.