Είναι πλέον καλοκαίρι και αυτό σημαίνει ένα πράγμα σίγουρα: τα έντομα είναι εδώ για τα καλά.
Από το κουνούπι που δεν σε αφήνει να κοιμηθείς μέχρι τις μύγες στο χωριό (δεν αναφέρουμε καν τη λέξη που αρχίζει από κ και τελειώνει σε ατσαρίδα) καλούμαστε να συνυπάρξουμε μαζί τους και ενίοτε να τα αντιμετωπίσουμε με παντόφλες, ταμπλέτες και άλλες ευρηματικές τεχνικές.
Παρόλα αυτά κάποιοι άνθρωποι αισθάνονται ένα μικρό κύμα τύψεων όταν σκοτώνουν ένα έντομο.
Για πολλά χρόνια, επικρατούσε η πεποίθηση ότι τα έντομα δεν έχουν καμία απολύτως υποκειμενική εμπειρία και λειτουργούν με “αντανακλαστικά”.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι επιστήμονες συγκεντρώνουν στοιχεία που δείχνουν ότι τουλάχιστον ορισμένα έντομα μπορεί να έχουν κάποια μορφή “συνείδησης”, δηλαδή ικανότητα για υποκειμενικές εμπειρίες με θετικό ή αρνητικό πρόσημο, όπως ευχαρίστηση, δυσφορία ή πόνο.
Οι πιθανότητες να ισχύει αυτό είναι στο 20%-40%.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι δεν αντιδρούν απλώς αντανακλαστικά στον πόνο, αλλά ότι μπορεί να τον βιώνουν συνειδητά.
Σε μια μελέτη του 2022, μέλισσες πλησίαζαν τροφή παρότι αυτό σήμαινε ότι θα βρίσκονταν εκτεθειμένες σε μεγάλη θερμότητα, σταθμίζοντας το κόστος και το όφελος.
Οι ειδικοί λένε ότι ένα ον που δρα καθαρά αντανακλαστικά δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι τέτοιο, αλλά θα απέφευγε τη θερμότητα σε κάθε περίπτωση.
Ενδείξεις ότι μπορεί να έχουν συνείδηση έχουν παρατηρηθεί και σε ένα είδος μύγας (φρουτόμυγα), καθώς έρευνα του 2017 ανέδειξε ότι μπορούν να εμφανίσουν σημάδια ανηδονίας (δηλαδή χάνουν το ενδιαφέρον τους για πράγματα που κανονικά τις ελκύουν, όπως η τροφή).
Στους ανθρώπους, αυτό είναι ένα από τα γνωστά συμπτώματα της κατάθλιψης.
Το ενδιαφέρον είναι ότι όταν οι ερευνητές χορήγησαν στις μύγες αντικαταθλιπτικό που χρησιμοποιείται και σε ανθρώπους (τύπου Proxac), αυτή η “καταθλιπτικού τύπου” κατάσταση φαίνεται να υποχώρησε.
Aυτό είναι ένα πολύ υποκειμενικό ερώτημα (δεν θα σας πει το fyi.news τι πρέπει να νιώσετε).
Προφανώς όμως, η πιθανότητα να έχουν συνείδηση και να αισθάνονται πόνο σίγουρα αυξάνει την ηθική βαρύτητα της κίνησης θανάτωσης.
Υπάρχουν όμως σχολές σκέψεις που βοηθάνε στην απάντηση.
Σύμφωνα με το πραγματιστικό* επιχείρημα της φιλοσόφου E. Anderson οι υποχρεώσεις μας προς τα ζώα δεν εξαρτώνται μόνο από το αν έχουν συνείδηση ή αν νιώθουν πόνο, αλλά και από τη σχέση τους μαζί μας.
Άλλη ευθύνη έχουμε απέναντι σε έναν σκύλο που εξαρτάται από εμάς, άλλη απέναντι σε ένα άγριο ζώο και άλλη απέναντι σε ένα έντομο που πολλαπλασιάζεται και απειλεί την υγιεινή του σπιτιού μας.
*φιλοσοφική προσέγγιση που κρίνει τις ηθικές αρχές με βάση το πώς λειτουργούν μέσα σε πραγματικές κοινωνικές συνθήκες
Μια επιλογή είναι ακόμα και όταν σκοτώνει κανείς έντομα να προσπαθεί να “μειώνει τη βλάβη” που τους προκαλεί. Δηλαδή:
