Κι αν είχες το δικαίωμα στο τέλος σου;

Η αρχή του τέλους

(fyiteam)

Το δικαίωμα στον θάνατο, σε περιπτώσεις που ένας ασθενής υποφέρει από κάποια ανίατη ασθένεια, είναι ένα ηθικό, φιλοσοφικό και πολιτικό ζήτημα που δεν έχει σταματήσει να απασχολεί τους ανθρώπους από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι και τον 21ο αιώνα.

Σήμερα, πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και ευρωπαϊκές, έχουν νομιμοποιήσει, υπό προϋποθέσεις, κάποια μορφή των εξής δύο πρακτικών τερματισμού της ζωής ασθενών: της ιατροϋποβοηθούμενης αυτοκτονίας και της ευθανασίας.

Ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία

(fyiteam)

Όταν ένας άνθρωπος τερματίζει τη ζωή του με ιατρική βοήθεια, με τον ίδιο τον ασθενή όμως να κάνει το “τελευταίο βήμα”.

Απαιτείται αίτημα του ασθενή, και στη συνέχεια ακολουθούν πολλαπλές αξιολογήσεις από διαφορετικούς ειδικούς για να εξακριβωθεί αν η περίπτωση εμπίπτει στο εκάστοτε νομικό πλαίσιο της κάθε χώρας.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο γιατρός συνταγογραφεί φάρμακα τα οποία λαμβάνει ο ασθενής, είτε με την παρουσία γιατρού και άλλων προσώπων είτε χωρίς.

Ευθανασία

(fyiteam)

Όταν ένας γιατρός προκαλεί το τέλος ενός ασθενούς, αυτό λέγεται ευθανασία.

Προϋποθέτει είτε ενέργεια του γιατρού π.χ. θανατηφόρα ένεση (ενεργητική) είτε την παύση θεραπείας / μηχανικής υποστήριξης (παθητική).

Ακόμα, γίνεται είτε μετά από αίτημα του ασθενή (εκούσια) είτε μετά από αίτημα συγγενών αν ο ασθενής είναι σε κατάσταση (π.χ. παρατεταμένο κόμμα) ή ηλικία (ανήλικος) που δεν μπορεί να συναινέσει (μη εκούσια).

Η ευθανασία με πρωτοβουλία του γιατρού (ακούσια) είναι παράνομη.

Προϋποθέσεις

(fyiteam)

Κάθε χώρα έχει δική της νομοθεσία. Στις περιπτώσεις ιατροϋποβοηθούμενης αυτοκτονίας ή εκούσιας ευθανασίας, οι ασθενείς πρέπει:

Να πάσχουν από κάποια ανίατη ασθένεια (π.χ. με προσδόκιμο ζωής 6 μήνες ή 1 χρόνο)
Να έχουν “σώας τας φρένας”
Να εκφράζουν οικειοθελώς (δηλ. χωρίς εκβιασμό) και επανειλημμένα την επιθυμία τους να πάψουν να ζουν.

Σε κάποιες χώρες δεν χρειάζεται ανίατη ασθένεια, αλλά να έχουν “αφόρητο πόνο” από κάποια χρόνια σωματική ή ψυχική ασθένεια.

Σε ποιες χώρες υπάρχει σχετική νομοθεσία;

(fyiteam)

Στατιστικά

(fyiteam)

To 2021, οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό ατόμων που πέθαναν με ευθανασία ή ιατροϋποβοηθούμενη αυτοκ. ήταν:

Καναδάς -> 10.064 (από 4.480 το 2018)
Ολλανδία -> 7.666 (από 6.126 το 2018)
Βέλγιο -> 2.699 (από 2.357 το 2018)
ΗΠΑ -> 1.300+ (από 850+ το 2018)

Σύμφωνα με πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία κάθε χώρας, το υψηλότερο ποσοστό κατά κεφαλήν θανάτων από ευθανασία ή ιατροϋποβοηθούμενη αυτοκτονία το 2023 ήταν στην Ολλανδία: 9.068, δηλαδή 1 στους 20 θανάτους (5%).

Ελλάδα

(fyiteam)

Στη χώρα μας, τόσο η ενεργητική ευθανασία όσο και η ιατροϋποβοηθ. αυτοκτ. είναι εγκλήματα που τιμωρούνται με φυλάκιση.

Το ελληνικό Δίκαιο, όμως, αναγνωρίζει το δικαίωμα του ασθενούς να σταματήσει τη θεραπεία του, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι θα πεθάνει, άρα την εκούσια παθητική ευθανασία.

Επιχειρήματα υπέρ

(fyiteam)

Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα υπέρ της ευθανασίας ή/και της ιατροϋποβοηθ. αυτοκτ. Τα 3 βασικά είναι:

Περιορισμός του ανθρώπινου πόνου
Εξασφάλιση ποιότητας στη ζωή και αξιοπρέπειας στον θάνατο
Σεβασμός στην αυτοδιάθεση του σώματος και την προσωπική ελευθερία

Επιχειρήματα κατά

(fyiteam)

Άσκηση πίεσης σε ασθενείς να τερματίσουν τη ζωή τους (π.χ. για να γλιτώσουν χρήματα των οικογενειών τους ή να μην νιώθουν “βάρος”)
Φόβοι για περιορισμό της παρηγορητικής φροντίδας* , λόγω υψηλότερου κόστους
Φόβοι πως αν νομοθετηθεί θα ανοίξει “κουτί της Πανδώρας” (“slippery slope”) επεκτείνοντας τα κριτήρια, με αποτέλεσμα άτομα από ευάλωτες κοινωνικά ομάδες (π.χ. με προβλήματα ψυχικής υγείας, με αναπηρία) να στρέφονται σε αυτή τη λύση

*ανακούφιση συμπτωμάτων σε ασθενείς με μη θεραπεύσιμες παθήσεις